Ыдыктыг Библия: Эфесчилерге
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:53:12.937201+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. Эфесчилерге

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

Эфесчилерге

Эфесчилерге

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

Эфесчилерге чагаа

Киирилде

Павел элчин бо чагааны филипчилерге, колосчуларга болгаш Филимонга чагаалары-биле кады, бистиң эраның 60-гы чылдарының эгезинде рим кара-бажыңга хоругдалының үезинде бижээн чадавас.

Эфес – Асия деп рим областың кол хоорайы (амгы Турцияның барыын эрик кыдыы). Павел маңаа Буянныг Медээ суртаалдап база чаа христиан ниитилелге бут кырынга туруп аарынга дузалап, ийи чыл ажыг турган.

Чагааны ийи кол кезекке чарып болур. Бирги кезээнде (1–3 эгелер) Павел номчукчуларны Буянныг Медээниң ачызында боттанган Бурганның чажыт, үе-дүптен бээр бодап алган күзели – христиан ниитилел дугайында болгаш ында Иисус Христоска бүзүрел бүгү улусту – еврейлерни-даа, өске чоннарны-даа – камгалап база каттыштырып турарының дугайында өөредип турар. Ийиги кезээнде (4–6 эгелер) Павел бүзүрээннерни Бурганның ол бодалын бүгү улуска чарлап көргүзер дээш, канчаар чаңгыс эптиг, ынакшылдыг болгаш арыг чурттаар ужурлугул деп сургап турар.

Бо чагаада илереткен бодалдар хөй чүүлдер талазы-биле колосчуларга бижээн чагаага дөмей, ынчалза-даа мында Христос дугайында шынныг өөредигни хажытканнар-биле маргылдаа чок.

1

Киирилде сөстер

1^1Бурганның күзел-соруун ёзугаар Христос Иисустуң элчини болган Павелден байыр. Эфесте[*] Христос Иисуска бүзүрээн Бурганның улузунга бижидим.

2Бурган Адавыс болгаш Дээргивис Иисус Христостан келген авырал биле амыр-тайбың силерге доктаазын!

Христос – бисче чорудупкан ачы-буян

3Дээргивис Иисус Христостуң Адазы Бурганга алдар!+ Ол биске Сүлдеден кээр бүгү-ле ачы-буянны дээрлер оранынга Христосту дамчыштыр хайырлады. 4Ооң мурнунга ыдыктыг, кем чок улус бооп чурттазын дээш+, Бурган бисти өртемчейни чаяар бетинде-ле Христосту дамчыштыр шилип алган. Бодунуң биске ынакшылы-биле 5Бурган бисти ажы-төлү кылдыр+ азырап алырын Иисус Христосту дамчыштыр баш удур шилээн-дир. Ооң сорулгазы-даа, күзел ханыышкыны-даа ол-дур! 6Ындыг болганда, Бодунуң ынак Оглун дамчыштыр Бурган биске авыралын хайырлааны дээш, Аңаа алдар-мактал!

7Бис Христостуң өлүмүн дамчыштыр хосталып, бачыттарывыс дээш өршээл алдывыс+. Бурганның авыралы ындыг элбекшилдиг-дир! 8Бурган Бодунуң авыралын бисче бүгү мерген угааны болгаш угаап билиишкини-биле харам чокка сиңниктир төктү. 9Ооң күзел-соруу-биле Христосту дамчыштыр боттанзын деп шиитпирлээни чажыт сорулгазын+ Ол биске илеретти: 10чогуур үе кээрге, Ол сорулгазынга чүүлдештир бүгү чаяалганы – дээрде база черде бар бүгү чүүлдерни Баштыңчы Христосту долгандыр каттыштырыптар+.

11Бүгү чүвени Бодунуң күзел-соруу ёзугаар боттандырып турар Бурган ынчалдыр баш удур шилип каан болганда, Христосту дамчыштыр Ооң чону апаар чолдуг болдувус. 12Ынчангаш бис – Христоска эң баштай идегээн улус – Бурганны алдаржыдып мактаар салымныг бис.

13Христосту дамчыштыр алыс шынның сөзүн – камгалалыңар дугайында Буянныг Медээни дыңнап каан болгаш, Аңаа бүзүрээн силер. Аазааны Ыдыктыг Сүлдезин силерге бергеш, Бурган силерни Бодунуң улузу кылдыр таңма-биле дег демдектеп алган+. 14Ыдыктыг Сүлде болза Бурганның аазаан өнчүзүн салгаарывыстың магадылалы боор. Бурган биске бүрүн хосталга бээрге, ол өнчүнү ээлеп алыр бис. Ол бүгү дээш, Аңаа алдар-мактал!

Бурганның күчү-күжү камгалал дамчыштыр илерээр

15Ынчангаш мен база Дээрги Иисуска бүзүрээниңер, Бурганның бүгү улузунга ынааңар дугайында дыңнап кааш+, 16мөргүлдеримге силерни сактып, силер дээш, Бурганга үзүк-соксаал чок өөрүп четтирип келдим. 17Дээргивис Иисус Христостуң Бурганы – өндүр бедик Ада мерген угаан болгаш ажыдыышкын бээр Сүлдени силерге хайырлап, Ону эки билип аар арга берзин деп мөргүп тур мен. 18Ооң силерни чүү ындыг идегелче кыйгырганын билзиннер дээш, Ооң чону-биле үлежириңер өнчүнүң кайы хире өндүр байлаан көрзүннер дээш+, Бурган силерниң угаан-сарыылыңарны чырыдып берзин деп мөргүп тур мен. 19Аңаа бүзүрээн биске салдар чедирген Ооң күчү-күжүнүң чүнүң-биле-даа деңнээр аргажок өндүр улуун база көрзүннер деп мөргүп тур мен. 20Бурган Бодунуң өндүр улуг күчү-күжүн мынчаар илереткен: Христосту өлүглер аразындан катап диргискеш, Ону дээрге, Бодунуң оң талазынга, олуртуп алган+. 21Ындыг арга-биле Бурган Ооң адын чүгле амгы үеде эвес, харын келир үеде база бүгү чагырыкчылардан, эрге-чагырга ээлеринден, күштерден болгаш дээргилерден бедик кылып каан+. 22Бурган бүгү чүвени Христостуң будунуң адаанга чагырткаш+, Ону бүгү-ле христиан ниитилелдиң бажынга салып каан+. 23А христиан ниитилел – Ооң мага-боду-дур+. Ол Боду бүгү чаяалганы бүрүнү-биле бүргей ап турар+.

2

Өлүмден амыдыралче шилчиишкин

2^1Боттарыңарның кемниг херектериңер ужун база бачыттарыңар ужун өлүг чораан силер+. 2Бачытка борашкаш, силер ол шагда бо делегейниң оруктары-биле чоруп, дээр адааның күштериниң чагырыкчызынга+ (ол амгы үеде Бурганны дыңнавастарны удуртуп турар) чагыртып чораан силер+. 3Бис шуптувус база херек кырында Бурганны дыңнавастарның санынче кирип, бачыттыг бүдүжүвүс аайы-биле чурттап, мага-бодувустуң, угаан-бодалывыстың бүгү күзээшкиннерин хандырып келген бис+. Бүдүжүвүс ындыг боорга, өске бүгү улус-биле деңге, Бурганның килеңи бисти кезедир дээш манап турду.

4Ынчалза-даа Бурганның өршээли эгээртинмес байлак, Ооң биске ынакшылы өндүр улуг+. 5Ынчангаш Ол бачыттыг херектеривис ужун өлгүлээн бисти Христос-биле кады тынгарып кагды+. Камгалалды Ооң авыралы-биле алган силер!+
6Бурган бисти Христос Иисус-биле кады катап диргискеш, дээрже өрү көдүргеш, Ооң чанынга олуртуп кагды+. 7Ол ынчаар кылгаш, Христос Иисусту дамчыштыр биске хайырлааны буянныг сагыжының, Бодунуң авыралының эгээртинмес байлаан бүгү келир үелерге көргүзер бодаан.

8Ийе, силер Бурганның авыралы-биле бүзүрелиңер дамчыштыр камгалал алган силер+. Ол дээрге силерниң ачы-хавыяаңар эвес, а Бурганның белээ-дир! 9Камгалалды кым-даа ажыл-херээ-биле чедип албас+, ындыг болганда, кым-даа ынчалдым деп мактанып шыдавас+. 10Бурганның чаяалгазы бис. Ооң биске баш удур белеткеп кааны буянныг херектерни боттандырып чурттаарывыс дээш+, Ол бисти Христос Иисус-биле харылзаалыг кылдыр чаяап каан.

Христоска бүзүрээннер – чаңгыс чон

11Ынчангаш силер, төрүмелинден «кыртыжап демдектетпээннер» деп адаткан өске чоннар улузу+ (мага-ботту кижи холу-биле кыртыжап демдектээр ёзулалды эртип алган иудейлер силерни ынча дээр), мону утпаңар: 12ол шагда Христос чок амыдырап чораан болгаш, израиль чоннуң санынче кирбейн, аңгы чораан силер+. Бурганның аазаашкыннары кирген чагыг-керээлер силерге хамаарышпас турган+. Бо делегейге идегел болгаш Бурган чок амыдырап чордуңар!

13Ынчалза-даа ам, Христос Иисус-биле харылзаалыг апаргаш, бир шагда ырак-коңчак чораан боттарыңар+, Христостуң өлүмүнүң ачызында, Бурганга чоок апардыңар. 14Чүге дээрге Христос – амыр-тайбыңывыстың үнер дөзү+. Ол Бодунуң мага-бодун өргүлге салгаш, иудейлер биле өске чоннар улузун аңгылай турупкан өжээргелдиң ханазын бузуп каапкаш, шуптувусту чаңгыс чон кылдыр каттыштырган+. 15Ол ыдыктыг хоойлуну ооң хамык дүрүмнери, сагылгалары-биле катай-хаара күш чок болдурган+. Ооң сорулгазы мындыг: амыр-тайбыңны догуннадып, Боду-биле харылзаалыг кылдыр ийи аңгы улустан чаңгыс чаа улусту чаяары. 16Христос Бодунуң белдир-ыяшка өлүмүн дамчыштыр ийи аңгы чораан бисти чаңгыс мага-ботка Бурган-биле эптештиргеш+, өжээргелди узуткаар күзелдиг. 17Ынчангаш Христос чедип келгеш, Бургандан ыракка чораан силерге-даа, Аңаа чоок чурттап чораан улуска-даа бүгүдеге амыр-тайбың дугайында Буянныг Медээни суртаалдаан+. 18Чүге дээрге бис – иудейлер-даа, өске чоннар улузу-даа чаңгыс Сүлдеге башкарткаш, Адага Христосту дамчыштыр чеде бээр аргалыг болган бис. 19Ындыг болганда, ам силер, өске чоннар улузу, хары даштыкылар эвес, а Бурганның чонунуң дең эргелиг албатылары болгаш Ооң өг-бүлезиниң кежигүннери силер+.

20Силерни база элчиннер биле медээчилерниң салып кааны үндезинге тудуп үндүрген+, а Христос Иисус – бажыңның таваанга салыр эң чугула даш-тыр+. 21Ооң Боду бүгү бажыңның чөленгиижи болур, а бажың улам-на бедип, Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг өргээзи кылдыр шилчип турар+. 22Христостуң ачызында Бурганның Сүлде дамчыштыр чурттаар бажыңы апарзыннар дээш, Ол силерни база тудуп үндүрүп турар-дыр+.

3

Бурганның чажыт бодалын ажытканы

3^1Христос Иисустуң бараан болукчузу болгаш, өске чоннар улузу силер дээш, хоругдал адаанда турар+ Павел мен шак ол чылдагаан-биле мөргүп тур мен. 2Бурганның авыралын силерге дамчыдарын меңээ дааскан дээрзин дыңнааныңар чугаажок боор+. 3Мээң үстүнде каксы бижээним дег, Ооң ол чажыдын ажыдыышкын дамчыштыр билип алган мен+. 4Ынчангаш ону номчуптар болзуңарза, Христостуң чажыдын канчаар билип турарымны угаап шыдаптар силер. 5Кижи төрелгетенниң ооң мурнундагы салгалдарынга ол чажытты чугаалаваан турган, ынчалза-даа Сүлде ам ону Бурганның ыдыктыг элчиннери болгаш медээчилеринге ажыдып берген. 6Ук чажыт мындыг – Христос Иисустуң Буянныг Медээзиниң ачызында өске чоннар улузу, иудейлер-биле деңге, ол-ла өнчүнүң салгакчылары+, чаңгыс ол-ла мага-боттуң тургузукчу кезектери апаар+, Бурганның аазаашкыннары оларга база хамааржыр+. 7Ооң күчү-күжүнүң салдарын дамчыштыр меңээ элбээ-биле хайырлаан Бурганның авыралының ачызында, ол Буянныг Медээниң бараан болукчузу апарган мен+.

8Христостуң эгээртинмес эртине-байлааның дугайында Буянныг Медээни өске чоннар улузунга суртаалдаар авыралды Бурганның хамык улузунуң аразында эң чөгенчии боор меңээ хайырлаан+. 9Бүгүдениң Чаяакчызы Бурганның өртемчейни чаяаганындан бээр чажырып келгени ол чажыттың чырыын бүгү улуска көргүзерин база меңээ бүзүреп дааскан+. 10Бурганның бодалы ёзугаар христиан ниитилелди дамчыштыр Ооң хөй талалыг мерген угааны дээрде күштерге база эрге-чагырга ээлеринге чүгле ам чаа билдине берген+. 11Бурган Бодунуң үе-дүпте бээр бодап келген чажыдын Дээргивис Христос Иисусту дамчыштыр боттандырган, 12а бис Христоска бүзүрей бергеш, Аңаа башкартканывыстың ачызында, Бурганга коргуш чок чеде берип боор бис+. 13Ынчангаш силер дээш көрүп турар хилинчээм ужун ундаравазыңарны дилеп тур мен, чүге дээрге ол хилинчээм силерге алдар эккээр+.

Христостуң ынакшылы

14Шак Ол чылдагаан-биле мен Аданың[*] мурнунга дис кырынга мөгейип тур мен. 15(Дээрде база черде бар аймак бүрүзү ат-сывын Ададан алган чүве-дир)[*]. 16Бурган Бодунуң өндүр-чаагай эртине-байлаандан+ силерге күштү хайырлазын дээш, Бодунуң Сүлдезин дамчыштыр угаан-сагыжыңарны быжыктырзын дээш, мөргүп тур мен+. 17Бүзүрелиңер ачызында, Христос чүректериңерге амыдырай берзин дээш, а ынакшыл – дазылыңар болгаш үндезиниңер болзун дээш+, мөргүп тур мен. 18Силер ынчан Бурганның хамык улузу-биле кады Христостуң ынакшылы кайы хире өй-хемчээл, кызыгаар чогун угааптар шаг-шинектиг апаар силер. 19Кижиниң угаап шыдаар деңнелин оранчок ажып-даа турар болза+, ол ынакшылды билип шыдаптар силер. Бурганның бүдүжү ынчан амыдыралыңарны бүрүнү-биле бүргей бээр+.

20А ам биске салдарын чедирип турар күчү-күжүнүң ачызында, дилеп аар азы бодап чоруур бүгү чүүлүвүстен оранчок хөйнү кылып шыдаар Бурганга алдар!+
21Ийе, Бурганга кезээ мөңгеде, солуп кээр бүгү салгалдарда христиан ниитилелди база Иисус Христосту дамчыштыр алдар доктаазын! Аминь+.

4

Мага-боттуң чаңгыс эви

4^1Ынчангаш мен, Дээрги-Чаяакчыга хамааржырым дээш хоругдаттырган кижи+, силерден дилеп тур мен: Бурганның силерни ол дээш кый деп алганы хүлээлгеңерге төлептиг амыдыраңар+. 2Үргүлчү томаанныг, биче сеткилдиг бооп көрүңер+. Бот-боттарыңарга шыдамык болгаш ынакшылдыг хамаарылгадан көргүзүңер+. 3Сүлдеге башкартып тура, силерни тудуштурган амыр-тайбың ачызында чаңгыс эпти кадагалаарынче чүткүңер+. 4Чүгле чаңгыс мага-бот+, чаңгыс Сүлде бар болгай+, а Бурган силерни чаңгыс идегелди үлешсиннер дээш кыйгырган. 5Чүгле чаңгыс Дээрги-Чаяакчы, чаңгыс бүзүрел база чаңгыс сугга суктурары бар+. 6Чүгле чаңгыс Бурган, шуптувустуң Адавыс бар+. Чүгле Ол – шуптувустуң бажывыста, шуптувусту дамчып Бодун көргүзер база шуптувуста амыдырап турар.

7Бистиң шуптувуска, Христостуң кижи бүрүзүнге тускайлап айыткан хемчээлин ёзугаар, авыралды үлеп берген+. 8Ынчангаш Бижилге:

«Ол бедидир өрү көдүрүлгеш, хөй улусту тудуп алгаш,
кижилерге белектерни үлеп берген»+ – деп чугаалап турар.

9А «өрү көдүрүлгеш» дээн ужуру чүл? Ооң мурнунда Ол чер кырынче[*] бадып турган дээни ол эвес бе?+
10Куду бадып турган ол-ла Кижи, бүгү өртемчейни Боду-биле бүргээр дээш, хамык дээрлерниң үстүнче көдүрлүп үне берген эвес бе?+

11Христос Боду кымга – элчиннер, кымга – медээчилер, кымга – Буянныг Медээниң суртаалчылары, а кымга – удуртукчулар болгаш башкылар боорун айтып, белектерин үлээн+. 12Бурганның улузун бараан болуушкунга, Христостуң мага-бодун тургузар+, быжыглаар ажыл-херекке белеткээр дээш, Ол ынчанган. 13Бис шуптувус бүзүрелге, Бурганның Оглун билип аарынга чаңгыс эпке келбээн шаавыста; четчип-быжа бергеш, Христостуң дээди деңнелинге чеде бербээн шаавыста+, быжыгланыр ужурлуг бис.

14Бис ынчан янзы-бүрү өөредиглерниң чалгыглары болгаш хаттарынга, кажарлап амдажаан улустуң оптуг мегезинге ужур шаптырткан бичии уруглар эвес боор бис+. 15Харын алыс шынны ынакшылдыг чугаалап тура, бүгү тала-биле Христосче чоокшулап, өзүп-мандыыр ужурлуг бис+. А Ол дээрге – мага-боттуң Бажы-дыр. 16Ол бүгү мага-ботту хамык кезектери аразында ажыглап-ла болгу дег быжыг харылзаалар-биле тудушкан бүдүн-бүрүн чаңгыс эп кылдыр каттыштырыпкан. Мага-боттуң кезек бүрүзү бодунуң хүлээлгелерин күүседип турда, ооң бүгү боду өзүп-мандып, ынакшылдың ачызында быжыгып орар.

Эрги эвес, чаа амыдырал

17Ынчангаш мен ол бүгүнү чугаалап, Дээрги-Чаяакчының адындан ыяк чагып тур мен: хоозун бодал-сагыштыг бүзүрели чок улус дег амыдыраваңар+. 18Олар угааны караңгылаан, Бурганны билбес, бүдүүлүк болгаш+, Ооң бээри амыдыралдан оспаксыраан база чүректери дашталган улус-тур+. 19Олар арын-нүүрүн артынга каггаш, самыыраан күзээшкиннеринге чагыртып, кандыг-даа хевирлиг бужар чүүлдерни үүлгедип турарлар+.

20Ол дээрге Христостуң дугайында билип алганыңарга көңгүс таарышпас чүүлдер-дир. 21А силер Ооң дугайында дыңнаан база Ооң өөреникчилери апарган болгаш, Иисуста бар алыс шынны билип алган-дыр силер. 22Мурнунда канчаар амыдырап чорааныңардан – биеэги бодуңардан, дуурайлаан күзээшкиннер ириткен бачыттыг бүдүжүңерден ойталаңар+. 23Угаан-медерелиңер болгаш сагыш-сеткилиңерни чаартып алгаш+, 24ылап-ла чөптүг-шынныг база ыдыктыг амыдыралы-биле онзаланыр, Бурганның овур-хевиринге үлегерлей чаяаган чаа кижи бооп амыдыраңар+.

25Ынчангаш мегеден ойталаңар+, шуптуңар бот-боттарыңарга шынны чугаалаңар+, чүге дээрге бис шупту Христостуң мага-бодунуң кезектери-дир бис+. 26Килеңнээш-даа, бачыт үүлгетпеңер+. Килеңиңерни хүн ашпаанда-ла чавырып алыңар; 27силерни күткүп, амыдыралыңарже сыңныр чай-хосту эрликке бербеңер!+
28Ооржу кижи оорланырын соксатсын+, а ооң орнунга бодунуң кызыл күжү-биле амыдыралынга ажылдап ап+, тыпкан олча-кежиин ядыылар-биле үлежир шаг-шинектиг болзун+. 29Аксыңардан кандыг-даа бак сөс үнмезин+, а чүгле кандыг-даа байдалдарда улустуң хереглелдерин хандырарынга[*] ажыктыг, дыңнакчыларга ачылыг сөстер үнзүн. 30Бурганның Ыдыктыг Сүлдезиниң хөңнүн баксыратпаңар+. Бүрүн хосталыр хүнүңер дээш, силер Ооң таңмазы-биле демдектедип алган болгай силер+. 31Дошкууралдан, килеңден, алгы-кышкыдан, каргыштан база өске кандыг-даа хевирлиг бузуттан адырлып алыңар+. 32Бот-боттарыңарга буянныг, энерелдиг болуңар, Бурганның силерни Христосту дамчыштыр өршээгени дег, бот-боттарыңарны өршээңер+.

5

Чырыктың ажы-төлү дег амыдыраңар

5^1Ындыг болганда, Бурганның ынак ажы-төлү дег, Аңаа дөмей боорун оралдажыңар+. 2Христос биске ынакшааш, Бодунуң амы-тынын бис дээш Бурганга салган чаагай чыттыг, күзел ханар өргүл дег берипкен+. Ооң ынчаар ынакшааны ышкаш, ынчалдыр ынакшылга бүргедип амыдыраңар+.

3Үй-балай самыырал+ азы кандыг-даа бужар чорук болгаш алыксак-чиксек чорук ышкаш чүүлдер дугайында араңарга чугаа безин көдүрүлбезин. Ындыг үүлгедиглер Бурганның ыдыктыг улузунга көңгүс таарышпас. 4Ааска эптешпес сөстер, хоозун куруг чугаалар болгаш үй-балай баштактар чугааңарже кирбезин+, ол бүгү чүүл чок! Бурганга өөрүп четтирери оон канчап-даа дээре! 5Харын бүзүреп боор силер: чаңгыс-даа самыыраан, бодун бужартаткан база чазый кижи (а ол дүрзү-бурганга чүдүүрлерден ынай-даа ылгалбас)+ Христостуң база Бурганның Чагыргазынга өнчү албас+.

6Силерни кым-даа хоозун сөстер-биле дуурайлавазын!+ Чүге дээрге чогум-на ол чүүлдер дээш, Бурганның килеңи Ону дыңнавастарже халдаар+. 7Ынчангаш олар-биле силерниң араңарга дөмей чүү-даа турбазын!+
8Боттарыңар кажан-бир шагда караңгыга бүргеткен улус чораан силер+, а ам, Дээрги-Чаяакчыга башкарткаш, чырыкка бүргедиптиңер. Чырыктың ажы-төлү дег амыдыраңар!+
9А чырыктың үре-түңнели[*] – кандыг-даа янзылыг буянныг херек, чөптүг-шынныг чорук болгаш алыс шын боор. 10Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чүүлдү тодарадып аарын оралдажыңар+. 11Караңгының үре-түңнел чок үүле-херээнге киришпеңер, харын оларны сойгалаңар+. 12Чүге дээрге ындыг ёражоктарның бүдүү чүнү үүлгедип турарын чугаалаары безин ыянчыг-дыр. 13Ынчалза-даа чырыктың сойгалааны бүгү чүүл көскү апаар+. 14А чырыктың көскү кылыпканы бүгү чүүл боду база чырык апаар. Ынчангаш мынча деп чугаалаар бис:

«Удаан кижи, оттуп кел!+
Өлүг кижи, дирлип кел,
сени ынчан Христос херелдендир чырыдыптар!»+

15Таптыг көрүңер, оваарымчалыг болуңар: боттарыңарны мелегей эвес, а угаанныг улус ышкаш ап чоруңар+. 16Кандыг-даа арганы чөп ажыглаарын оралдажыңар, чүге дээрге бузуттуг-бак чорук көвүдээн үе-дир бо. 17Ынчангаш сарыыл чок болбаңар, а Дээрги-Чаяакчының күзел-соруун билип аарын оралдажыңар+. 18Араганы эзиртир ишпеңер, оон чүгле үрелир силер+. Ооң орнунга Сүлдеге бүргеттириңер. 19Ыдыктыг ырлар, йөрээлдер болгаш Сүлдеден кээр ырлар күүседип+, араңарда ынчалдыр харылзажыңар. Ырлажыңар, чүректериңер ханызындан Дээрги-Чаяакчыны алгап-йөрээңер+. 20Дээргивис Иисус Христостуң ады-биле Бурган Адага бүгү чүве ужун үргүлчү өөрүп четтириңер+.

Христиан өг-бүле

(Кол. 3:17—4:1)

21Христосту[*] хүндүлээриңерниң демдээ кылдыр бот-боттарыңарга чагыртыңар.

22Херээжен улус, Дээрги-Чаяакчыга дег, ашактарыңарга чагыртыңар+. 23Христостуң Бодунуң ниитилели болур мага-бодунуң Бажы+ болгаш Камгалакчызы болганы дег, ашаа кадайынга баштыңчы боор+. 24Христостуң ниитилелиниң Аңаа чагыртканы дег, кадайлар база ашактарынга бүрүнү-биле чагыртыр ужурлуг.

25А силер, ашактар, Христостуң Бодунуң ниитилелинге ынаа ышкаш, кадайларыңарга ынак болуңар+. Ол Бодунуң амы-тынын ол дээш өргээн болгай. 26Христиан ниитилелди сугга чуп+, арыглааш, Бодунуң сөзү-биле ыдыктап, аңгылап алыр дээш, 27ону Бодунуң мурнунга бүрүн каазы-биле: четпес-дудуу чүве чок, бокка борашпаан – бачыт база кем чок бооп көзүлзүн дээш+, Ол ынчаар кылган. 28Ашактар база ынчалдыр, бодунуң мага-бодунга дег, кадайларынга ынак боор ужурлуг. Кадайынга ынак кижи бодунга база ынак. 29Бодунуң мага-бодун көөр хөңнү чок чаңгыс-даа эр кижи кажан-даа туруп көрбээн, харын ол оозун чемгерер, ажаап-тежээр болгай. Христос Бодунуң ниитилели дээш база ынчалдыр сагыш човаар. 30А бис Ооң мага-бодунуң кезектери-дир бис+[*].

31Ынчангаш эр кижи ада-иезин каапкаш, кадайы-биле катчы бээр,
ынчан ийи кижи чаңгыс мага-бот апаар+.

32Мында аажок ханы чажыт бар, ол чажыт Христоска болгаш Ооң ниитилелинге хамааржырын чугаалап тур мен. 33Силерниң эр кижи бүрүзү база, бодунга боду дег, кадайынга ынак боор ужурлуг, а кадайы ашаан хүндүлезин+.

6

Ажы-төл болгаш ада-ие

6^1Ажы-төл, Дээрги-Чаяакчыга башкарткаш, ада-иеңерни дыңнаңар, ынчаар кылыры чөптүг-шынныг болур+. 2Бурганның аазаашкынынга коштунган Ооң бирги айтыышкынын утпаңар:

«Ачаң биле аваңны хүндүлеп чор.

3Сеңээ ынчан буян-кежик доктаап,
чер кырынга үр амыдыраар сен»+.

4Ада-иелер, ажы-төлүңерни бужургандырбаңар! Оларны Дээрги-Чаяакчының чурумун болгаш өөредиин ёзугаар өстүрүп-кижизидиңер база сургаңар+.

Кулдар болгаш оларның ээлери

5Кулдар, чер кырында ээлериңерни, Христоска чагыртып турган-даа дег, хүндүткеп база коргуп-сүрээдеп, чүрээңер ханызындан дыңнаңар+. 6Улустуң эки хамаарылгазын чаалап аар дээн чашпаачылар дег, карак чаап эвес, а Бурганның күзел-соруун сеткилиниң ханызындан күүседип турар Христостуң кулдары дег ажылдаңар+. 7Улуска эвес, а Дээрги-Чаяакчыга бараан бооп турган дег, чүткүлдүү-биле бараан болуңар. 8Кымның-даа: кул-даа, хостуг-даа кижиниң кылган буянныг ажыл-херээ дээш, Дээрги-Чаяакчы шаңнал бээрин билип алыңар+.

9А ээлер силер, кулдарыңарга база шак ындыг хамаарылгалыг болуңар, кыжаныгдан туттунуңар+. Оларда-даа, силерде-даа дээрде чаңгыс Дээрги-Чаяакчы бар, а Ол кымны-даа өскелерден ылгай көрбес дээрзин утпаңар+.

Бурганның берген бүрүн чепсек-херексели

10Адак сөөлүнде чугаалап каайн: Дээрги-Чаяакчыга башкарткаш, Ооң өндүр улуг күчү-күжү-биле бодуңарны быжыглаңар. 11Бурганның берген бүрүн чепсек-херекселин кедип алыңар+, эрликтиң хамык кара сагыжынга удур ынчан туржуп шыдаар силер+. 12Чүге дээрге бис эът-бот биле хандан бүткен улуска удур эвес, а эрге-чагырга ээлеринге, бистиң амыдыраан дүмбей үевисте+ тергиидээн каптагайның чагырыкчыларынга база дээрлерде кара күштерге удур+ демисежип турар-дыр бис.

13Ынчангаш бузут тергидээр хүн кээрге, оларга удур туржур шаг-шинектиг бооп, шупту халдаашкыннарны ойтур шаап, тура тутчур дээш, Бурганның чепсек-херекселин кедип алыңар. 14Чаныш-сыныш чок туржуңар! Алыс шынны чыыра куржангаш+, чөптүг-шынныг чоруктуң куяк хевин кедип алыңар+. 15Амыр-тайбың дугайында Буянныг Медээни суртаалдаарынга белениңер – бутка кедер идииңер болзун+. 16А ол бүгүден аңгыда, бүзүрелдиң дозуг-камгалалын тудуп алыңар+ – ооң-биле бузуттуг эрликтиң хамык оттуг согуннарын дозуп шыдаар силер. 17Камгалалды – куяк бөрттү дег, а Бурганның сөзүн – Сүлдениң силерге бээр хылыжын дег хүлээп алыңар+. 18Мөргүлдүң бүгү хевирлери-биле мөргүңер. Кандыг-даа үеде Бургандан дилег кылып, Сүлдеге башкарткаш, мөргүңер+. А ындыг болганда, серемчилелдиг бооп+, Бурганның бүгү улузу дээш, чүткүлдүү-биле мөргүңер.

19Мени бодааш – чугаалай бээримге-ле, Бурган меңээ херектиг сөстерни айтып берзин дээш база Буянныг Медээниң чажыдын коргуш чок суртаалдаарым дээш – мөргүңер-ле+. 20Демирледип-даа алган болзумза+, ол Буянныг Медээ ужун Иисус Христостуң бүрүн эргелиг элчизи мен+. Хүлээлгемни чогууру-биле күүсетпишаан, ону дидими-биле база ажыы-биле медеглеп шыдаарым дээш мөргүңер.

Түңнел байыр чедириишкиннери

(Кол. 4:7-8)

21Мээң канчаар амыдырап, чүнү кылып турарымны билип алыксап тур силер бе? Адырам, ол бүгүнү силерге Тихик+, ханы ынак бүзүрээн дуңмам, Дээрги-Чаяакчының шынчы бараан болукчузу, чугаалап чеде бээр. 22Бистиң дугайывыста дыңнааш, чүректериңер сорук кирзин дээш, мен ону силерже ылап-ла ол сорулга-биле чорудуп тур мен+.

23Ха-дуңма, силер бүгүдеге Бурган Адавыстан, Дээрги Иисус Христостан келген амыр-тайбың, ынакшыл болгаш бүзүрел доктаазын! 24Дээргивис Иисус Христоска өлүм билбес ынакшыл-биле ынакшаан бүгү улуска Бурганның авыралы доктаазын![*]

* 1:1 «Эфесте» деп сөс эң бүзүрелдиг грек сөзүглелдерде таварышпайн турар. Чагааны Павел чүгле Эфесте христиан ниитилелге эвес, а Асия девискээринде өске-даа христиан ниитилелдерге база бижээн чадапчок.

* 3:14 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Аданың» эвес, а «Дээргивис Иисус Христостуң Адазының» деп бижээн.

* 3:15 Грек дылда «аймак» (патрия) деп сөс «ада» (патер) деп сөске дөмей дыңналыр.

* 4:9 Азы: «Алдыы оранче».

* 4:29 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Улустуң хереглелдерин хандырарынга» эвес, а «Бүзүрелди быжыктырарынга» деп бижээн.

* 5:9 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Чырыктың үре-түңнели» эвес, а «Сүлдениң үре-түңнели» деп бижээн (Гал. 5:22 көр).

* 5:21 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Христосту» эвес, а «Бурганны» деп бижээн.

* 5:30 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо сөстерге «Ооң мага-бодундан база Ооң сөөк-даяандан» деп сөстерни немээн.

* 6:24 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо шүлүк «Аминь» деп сөс-биле төнген.

+ 1:3 1 Пет. 1:3; 2 Кор. 1:3
+ 1:4 Иуда 1:24; Кол. 1:22; 1 Фес. 4:7
+ 1:5 1 Ин. 3:2; Рим. 8:15-16; Гал. 3:26
+ 1:7 Кол. 1:14
+ 1:9 Рим. 16:25; Эф. 3:3-5; 6:19
+ 1:10 Эф. 2:14; Кол. 1:20
+ 1:13 Эсф. 8:8; 2 Кор. 1:22; Эф. 4:30
+ 1:15 Кол. 1:3-4
+ 1:18 Кол. 1:27

+ 1:20 Ыд. ыр. 109:1; Аж.-ч. 7:55-56; Рим. 8:34; Эф. 2:6; Кол. 3:1

+ 1:21 1 Пет. 3:22; Рим. 8:38; 1 Кор. 15:24; Кол. 2:10; Евр. 1:4

+ 1:22 Ыд. ыр. 8:7; 109:1; 1 Кор. 15:27
+ 1:22 1 Кор. 11:3; Эф. 5:23
+ 1:23 Эф. 4:12; 5:23; 5:30; Кол. 1:18
+ 1:23 1 Кор. 15:28; Кол. 3:11
+ 2:1 Лк. 15:24; Рим. 11:15; Кол. 1:21; 2:13
+ 2:2 Ин. 12:31; 14:30
+ 2:2 Кол. 3:7
+ 2:3 Гал. 5:16
+ 2:4 Ин. 3:16; 1 Ин. 3:1; Рим. 5:8
+ 2:5 Кол. 2:13
+ 2:5 Тит. 3:5
+ 2:6 Эф. 1:20

+ 2:8 Лк. 7:50; 8:48; Аж.-ч. 15:11; 1 Пет. 1:5; Тит. 2:11; 3:5

+ 2:9 Рим. 3:27; Тит. 3:5
+ 2:9 Рим. 3:27; 1 Кор. 1:29
+ 2:10 Тит. 2:14; 3:8
+ 2:11 Рим. 2:26, 28; Кол. 2:11
+ 2:12 Кол. 1:21
+ 2:12 Рим. 9:4
+ 2:13 Зах. 6:15; Аж.-ч. 2:39
+ 2:14 Иса. 9:6; 26:12; Мих. 5:5
+ 2:14 Иса. 14:1; Эф. 1:10; Кол. 1:22
+ 2:15 Рим. 7:4; Кол. 2:14
+ 2:16 Рим. 5:10; Кол. 1:20; 3:15
+ 2:17 Иса. 57:19
+ 2:19 Флп. 3:20
+ 2:20 Кол. 2:7; Ажыд. 21:14
+ 2:20 Ыд. ыр. 117:22; Иса. 28:16
+ 2:21 1 Кор. 3:16-17
+ 2:22 1 Пет. 2:5
+ 3:1 Флп. 1:7; Флм. 1:1; 2 Тим. 2:9
+ 3:2 Эф. 4:7; Кол. 1:25
+ 3:3 Гал. 1:12; 2:2
+ 3:6 Гал. 3:29
+ 3:6 Эф. 2:16
+ 3:6 Мф. 8:11; Лк. 13:29
+ 3:7 Кол. 1:23
+ 3:8 1 Кор. 15:9
+ 3:9 Кол. 1:26
+ 3:10 Эф. 1:21
+ 3:12 Евр. 4:16; 10:19
+ 3:13 2 Тим. 2:10
+ 3:16 Эф. 1:18; Кол. 1:27
+ 3:16 Кол. 1:11
+ 3:17 Кол. 2:7
+ 3:19 Флп. 4:7
+ 3:19 Кол. 2:10
+ 3:20 Иуда 1:24; Рим. 16:25-27
+ 3:21 Рим. 11:36
+ 4:1 Эф. 3:1
+ 4:1 Флп. 1:27; Кол. 1:10
+ 4:2 Флп. 2:3
+ 4:2 Кол. 3:13
+ 4:3 Кол. 3:14
+ 4:4 Эф. 2:16
+ 4:4 1 Кор. 6:17
+ 4:5 1 Кор. 1:13
+ 4:6 Мал. 2:10; 1 Кор. 12:6
+ 4:7 Рим. 12:3; Эф. 3:2
+ 4:8 Ыд. ыр. 67:19
+ 4:9 Ин. 3:13
+ 4:10 Евр. 4:14; 7:26
+ 4:11 1 Кор. 12:28
+ 4:12 1 Кор. 12:27; Эф. 1:23; Кол. 1:18
+ 4:13 Евр. 5:12-13; 6:1
+ 4:14 1 Кор. 13:11; 14:20
+ 4:15 2 Пет. 3:18; Кол. 1:10; 2:19
+ 4:17 1 Пет. 4:3-4; Кол. 3:7
+ 4:18 Рим. 1:21
+ 4:18 Мк. 3:5
+ 4:19 1 Пет. 1:14; Рим. 1:24-28
+ 4:22 Кол. 3:8-9
+ 4:23 Рим. 12:2; 2 Кор. 4:16
+ 4:24 Э. д. 1:26; Рим. 6:4; Кол. 3:10
+ 4:25 Лев. 19:11; Кол. 3:9
+ 4:25 Зах. 8:16
+ 4:25 Рим. 12:5
+ 4:26 Ыд. ыр. 4:5
+ 4:27 Иак. 4:7
+ 4:28 Хост. 20:15
+ 4:28 1 Фес. 4:11; 2 Фес. 3:8,
+ 4:28 1 Тим. 6:18
+ 4:29 Кол. 3:8
+ 4:30 Иса. 63:10; 1 Фес. 5:19
+ 4:30 Эф. 1:13
+ 4:31 1 Пет. 3:8; Кол. 3:8

+ 4:32 Мф. 6:14; Мк. 11:25-26; Лк. 7:41-42; 1 Пет. 3:8; Кол. 3:12-13

+ 5:1 Мф. 5:48

+ 5:2 Ин. 10:11; 15:13; 1 Ин. 3:16; Рим. 5:7-8; Евр. 8:3

+ 5:2 1 Кор. 13:1; Кол. 3:14
+ 5:3 1 Кор. 6:18; Гал. 5:19; 1 Фес. 4:3
+ 5:4 Эф. 4:29
+ 5:5 Кол. 3:5
+ 5:5 1 Кор. 6:9-10; Гал. 5:21

+ 5:6 Мк. 13:5; Кол. 2:8; 2 Фес. 2:3; 1 Ин. 3:7

+ 5:6 Рим. 1:18; Кол. 3:6
+ 5:7 2 Кор. 6:14
+ 5:8 Эф. 2:1-2

+ 5:8 Иса. 2:5; Мф. 5:14; Ин. 12:35; 1 Ин. 2:8; Рим. 13:12; Флп. 2:15; 1 Фес. 5:5

+ 5:10 1 Фес. 2:4
+ 5:11 Рим. 13:12
+ 5:13 Ин. 3:20-21
+ 5:14 Рим. 13:11
+ 5:14 Лк. 1:78-79
+ 5:15 Кол. 4:5
+ 5:17 Рим. 12:2; 1 Фес. 5:18
+ 5:18 У. ч. 20:1; 23:20; 31:4; 1 Тим. 5:23
+ 5:19 Аж.-ч. 16:25; Иак. 5:13; 1 Кор. 14:15
+ 5:19 Ыд. ыр. 26:6; Кол. 3:16
+ 5:20 Кол. 2:7; 2 Фес. 1:3; 2:13
+ 5:22 Э. д. 3:16; 1 Пет. 3:1
+ 5:23 Эф. 1:22-23
+ 5:23 1 Кор. 11:3
+ 5:25 1 Пет. 3:7

+ 5:26 Ин. 13:8; 1 Кор. 6:11; Тит. 3:5; Евр. 10:22

+ 5:27 2 Кор. 11:2; Ажыд. 14:4

+ 5:30 1 Кор. 6:15; Эф. 1:23; Кол. 1:18

+ 5:31 Э. д. 2:24; Мф. 19:5; Мк. 10:7-8; 1 Кор. 6:16

+ 5:33 Эсф. 1:20; 1 Пет. 3:1-6
+ 6:1 Хост. 20:12; У. ч. 1:8; 6:20; 23:22
+ 6:3 Ы. х. к. 5:16

+ 6:4 Ы. х. к. 4:9; 6:7; У. ч. 13:24; 19:18; 22:6

+ 6:5 1 Пет. 2:18; Кол. 3:22; 1 Тим. 6:1; Тит. 2:9

+ 6:6 Гал. 3:28
+ 6:8 Кол. 3:24
+ 6:9 Лев. 25:43
+ 6:9 Ы. х. к. 10:17
+ 6:11 2 Кор. 6:7; 10:4
+ 6:11 1 Пет. 5:8; 1 Ин. 2:13
+ 6:12 Лк. 22:53; Кол. 1:13
+ 6:12 Эф. 1:21
+ 6:14 Иса. 11:5
+ 6:14 Иса. 59:17; 1 Фес. 5:8
+ 6:15 Иса. 52:7; Рим. 10:15
+ 6:16 1 Ин. 5:4
+ 6:17 Евр. 4:12

+ 6:18 Лк. 18:1; 21:36; Иуда 1:20; Рим. 12:12; Кол. 4:2; 1 Фес. 5:17

+ 6:18 Мк. 13:33

+ 6:19 Аж.-ч. 4:29; Кол. 4:3; 1 Фес. 5:25; 2 Фес. 3:1

+ 6:20 Аж.-ч. 21:33; 28:20
+ 6:20 2 Кор. 5:20
+ 6:21 Аж.-ч. 20:4
+ 6:22 Кол. 2:2

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

Эфесчилерге

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ